సంవత్సరంలోనే అత్యంత కఠినమైన వ్రతం 'నిర్జల ఏకాదశి'ని భీమసేని ఏకాదశి అని ఎందుకు అంటారు..?

సనాతన హిందూ సంప్రదాయంలో శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహం కోసం ఆచరించే వ్రతాల్లో 'ఏకాదశి' అత్యంత పవిత్రమైనది. సాధారణంగా ప్రతి నెలా వచ్చే ఏకాదశులకు ఒక విశిష్టత ఉంటే.. జ్యేష్ఠ మాసంలోని శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశికి మరీ ప్రత్యేకత ఉంది. దీనినే 'నిర్జల ఏకాదశి' అని పిలుస్తారు. మండే ఎండల్లో కనీసం మంచినీరు కూడా ముట్టకుండా అత్యంత కఠినంగా ఈ ఉపవాస వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు కాబట్టే దీనికి 'నిర్జల ఏకాదశి' అనే పేరు వచ్చింది. దీనినే 'భీమసేని ఏకాదశి' అని కూడా అంటారు. 2026 సంవత్సరంలో ఈ వ్రతాన్ని ఎప్పుడు ఆచరించాలి? దీని వెనుక ఉన్న పౌరాణిక కథేంటో తెలుసుకుందాం..

ఉదయ తిథి నియమాల ప్రకారం.. 2026 జూన్ 25వ తేదీ గురువారం నాడు భక్తులు ఈ నిర్జల ఏకాదశి వ్రతాన్ని పాటించాల్సి ఉంటుంది.

జూన్ 24, 2026 సాయంత్రం 06:12 గంటలకు..

జూన్ 25, 2026 రాత్రి 08:09 గంటలకు..

వ్రత విరమణ (పారణ) సమయం: జూన్ 26, 2026 శుక్రవారం ఉదయం 05:25 గంటల నుండి 08:13 గంటల మధ్య ఉపవాసాన్ని విరమించవచ్చు.

మహాభారత కాలంలో పాండవులందరూ నియమబద్ధంగా అన్ని ఏకాదశి ఉపవాసాలు చేసేవారు. కానీ, భీమునికి ఉన్న అమితమైన ఆకలి (వృకోదరుడు) కారణంగా అతను ఉపవాసం ఉండలేకపోయేవాడు. తన బాధను వేదవ్యాస మహర్షికి విన్నవించగా.. ఆయన జ్యేష్ఠ శుక్ల ఏకాదశి నాడు నీరు కూడా తాగకుండా వ్రతం చేయమని సూచించారు. సంవత్సరంలో వచ్చే మిగతా 24 ఏకాదశులు చేయకపోయినా.. ఈ ఒక్క నిర్జల ఏకాదశి చేస్తే సమస్త పుణ్యఫలాలు లభిస్తాయని చెప్పారు. వ్యాసుడి ఆజ్ఞ ప్రకారం భీముడు కఠినంగా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి విజయం సాధించాడు. అందుకే దీనికి 'భీమసేని ఏకాదశి' లేదా 'పాండవ ఏకాదశి' అనే పేరు వచ్చింది.

ఉదయపు క్రతువులు: ఏకాదశి రోజున సూర్యోదయానికి ముందే నిద్రలేచి, శుచిగా స్నానమాచరించి, మనసులో విష్ణుమూర్తిని స్మరిస్తూ వ్రత సంకల్పం చేసుకోవాలి.

వీలైనంత వరకు ఈ రోజు పసుపు రంగు దుస్తులు ధరించడం శ్రేష్ఠం. పూజా మందిరంలో లక్ష్మీనారాయణుల పటాన్ని ప్రతిష్టించి.. పసుపు రంగు పుష్పాలు, చందనం, కుంకుమ, తులసి దళాలు సమర్పించాలి.

శక్తి ఉన్నవారు రోజంతా నీరు, ఆహారం తీసుకోకుండా ఉండాలి. అంత కఠినంగా ఉండలేని వారు పండ్లు, పాలు తీసుకుంటూ సాధారణ ఉపవాసం పాటించవచ్చు.

పూజ ముగిసిన తర్వాత నిర్జల ఏకాదశి వ్రత కథను చదువుకోవాలి. రోజంతా వీలైనన్ని ఎక్కువ సార్లు 'ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ'' అనే మహా మంత్రాన్ని జపించాలి. సాయంత్రం హారతి ఇవ్వాలి.

ఈ కరచరణాల ఎండల కాలంలో వచ్చే ఏకాదశి కావడంతో.. ఈ రోజున నీటితో నిండిన కుండలు (చలివేంద్రాలు), విసనకర్రలు, పండ్లు, వస్త్రాలు, గొడుగులు మరియు శక్తి కొలది డబ్బును దానం చేయడం వల్ల పితృదేవతల ఆత్మకు శాంతి కలుగుతుందని, గ్రహ దోషాలు తొలగిపోతాయని పండితులు చెబుతున్నారు. మరుసటి రోజు (ద్వాదశి) ఉదయం నిర్దేశిత శుభ సమయంలో పూజ ముగించుకుని, బ్రాహ్మణులకు లేదా పేదలకు భోజనం పెట్టిన తర్వాతే భక్తులు తమ ఉపవాసాన్ని విరమించాలి.